عنوان : اینجا مغز تجارت الکترونیکی کشور است
تاریخ ارسال : شنبه, 08 شهریور 1393 ساعت 13:23
منبع : هفته نامه عصرارتباط شماره 669
تعداد بازدید ها : 500

اگر نام محمد گرکانی‌نژاد را در اینترنت جست‌وجو کنید شاید درباره‌اش خبری بیابید اما از خود او خبر و گفت‌وگوی زیادی یافت نمی‌شود.

از این جهت اهالی رسانه گرکانی‌نژاد را فرد چندان رسانه‌ای نمی‌دانند. اگرچه خود او قبل از گفت‌وگو این نقص را پذیرفته و می‌گوید قصد تغییراتی در تعامل و ارتباط با رسانه‌ها دارد. هرچند مرکز توسعه تجارت الکترونیکی کشور که حالا او ریاست آن را بر عهده دارد هنوز روابط عمومی به مفهوم جامع این عبارت ندارد.با تمام این تفاسیر و گوشه‌گیری او از فضای رسانه‌ای اما محمدگرکانی‌نژاد فرد گمنامی در میان اهالی صنف ICTنیست. نام گرکانی با صندوق حمایت از صنایع الکترونیک، شرکت انفورماتیک خوارزمی و چندین و چند نهاد و پروژه مهم در این حوزه پیوند خورده است.گرکانی‌نژاد حالا به عنوان رییس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی کشور پاسخگوی پرسش‌های عصر ارتباط است. اگرچه وی در طول مصاحبه بنا بر مصالحی که قابل درک است خواستار درج نشدن برخی اظهاراتش شد، اما به هر حال او صراحتا از کمبودها، چالش‌ها و معضلات جایی که او، آن را مغز تجارت الکترونیکی کشور می‌داند گفت.

چطور آقاي گركاني به اين مركز آمد؟

واقعيتش اين است مهم‌ترين موضوعي كه براي خود من جالب بود، اين بود كه مفید بودن تجارت الكترونيكی براي كاربران و زيرساخت‌هاي اين حوزه مي‌تواند ارتقا پیدا کند. اين شايد بزرگ‌ترين جذابيت براي من بود. مجموعه‌اي از كارها را در حوزه تجارت الكترونيكی مي‌ديدم كه جذابيت‌هايي در حوزه شخصي و كاري‌ام داشت و چالش خوبي پيش‌رو مي‌ديدم. موضوع دیگر تاثيراتي بود كه تجارت الکترونیکی در شرایط حاضر كشور می‏تواند داشته باشد و يكي از مهم‌ترين‌هايش اين است كه دولت به دنبال روان‌سازي فعاليت‌ها است. بنابراين تجارت الكترونيكی يكي از مهم‌ترين موضوعاتي است كه تاثيرگذار خواهد بود. اين مجموعه در كنار نزديكي ذاتي تجارت الكترونيكی به دنياي پرداخت الكترونيكی و بانكداري الكترونيكی كه در چندين سال گذشته مورد توجه من بود، باعث شد احساس كنم حضورم در تجارت الكترونيكی هم براي خودم جذابيت‌هايي خواهد داشت و همين اينكه بتوانم مفيد باشم و حركتي در اين حوزه ايجاد كنم

زماني‌كه این پست را پذيرفتيد با برنامه آمديد؟

طبيعتا فرايند به نتيجه رسيدن مذاكرات يك مقداري طول كشيد، يك مدتي سعي كردم به عنوان همراهي كه مي‌بينم و مي‌شنوم در جريان امور اين مركز قرار بگيرم.

مهم‌ترين سرفصل برنامه‌ام اين است كه چند پروژه كه از قبل در اين مركز وجود داشته را انجام دهيم. الان هم در مركز مشغولم تا اين پروژه‌ها را در زمان‌بندي‌هاي مشخص به اجرا برسانيم.

اولين و مهم‌ترين اين برنامه‌ها چيست؟

ما 2 محور داريم، يك محور اولويت‌هاي پروژ‌ه‌هاي گذشته و دومين محور كه يكي از وظايف ذاتي مركز است و زمين مانده فرهنگ‌سازي و اطلاع‌ساني است.

سومين محور كه هنوز در حد مطالبه است اينكه ما جايي براي سنجش و اندازه‌گيري حجم تجارت الكترونيكی كشور نداريم. اگرچه به دنبال ايجاد تشكيلات هم نيستيم ولي در دنيا تعاريف مختلفي به آن اختصاص مي‌دهند كه e business watchيكي از آن تعاريف است كه تجارت الكترونيكی را اندازه‌گيري مي‌كند و تعاريف را ارایه مي‌دهد.

ولي در كشور ما چنين چيزي وجود ندارد و اگر كسي بپرسد سايز تجارت الکترونیکی كشور چقدر است؟ نمي‌دانيم، چون هر كس بر اساس برداشت خودش چيزي مي‌گويد یا به روش خودش این حجم را برآورد می‏کند. البته در اين حوزه ممکن است مركز آمار هم اندازه‌گيري‌هاي كلاسيكي انجام دهد.

اما بايد در جايي تعاريف اين حوزه مشخص شود چون اگر مفهوم را اشتباه تعريف و با تعاريف جهاني مقايسه كنيم، ممكن است در ارزيابي موقعيت خودمان اشتباه كنيم.

براي روشن شدن بحث، مثالي غير مرتبط و ساده بگويم؛ استكان‌ها را به عنوان يك شاخص مي‌شمارند ولي اگر شما تعداد استكان‌ها و ليوان‌ها را با هم بشماريد و همان شاخص را بگوييد مرتكب اشتباه شده‌ايد، بنابراين مهم است كه شاخص‌ها درست تعريف شوند. بنابراین بحث مهم بعدي كه بايد به آن پرداخت ebusiness watchیا سنجش تجارت الكترونيكی و سامان‌دهي تعاريف اين حوزه است.

3 محوري كه بيان كردم 1. به سرانجام رساندن پروژ‌هاي نيمه‌كاره 2. فرهنگ‌سازي و 3.سنجش تجارت الكترونيكی اصلي‌ترين محورها و چالش‌هايي است كه ما در برنامه‌هاي‌مان آن را دنبال مي‌كنيم.

البته يك بحث ريشه داريم كه هنوز باز مانده است و بايد تعيين تكليف شود به اين معنا كه ريشه CAكشور چندين سال است كه بي‌سرانجام مانده است چراکه حوزه‌هاي بانكداري به‌طور مجزا به فعاليت پرداخته، ما هم جداگانه كارهاي‌مان را دنبال كرديم.

ولي به صورت جدي در حال برنامه‌ريزي هستيم كه در 2-3‌ ماه آينده سامان‌دهي در اين حوزه صورت گيرد؛ تعيين و تكليف دقيق مراكز فعال اين حوزه در كشور و تعامل آنها با هم و تعريف سطوح و هم‌سطح كردن آنها با هم.ما مركز ريشه را راه‌اندازي كرديم و زيرساخت‌ها و آزمايشگاه تاسيس شده تا فرايند‌ها تست شود كه كارهاي خوبي در اين حوزه صورت گرفته است اما هدف اصلي ما در اين مركز و چيزي كه قانون مشخص كرده است كمك به سامان‌دهي است. در سامان‌دهي تنها كسي كه تصميم مي‌گيرد ما نيستيم بلكه در شوراي سياستگذاري كه در قانون پيش‌بيني شده بايد جمع‌بندي‌ها صورت گيرد و مراكز بتوانند با هم تعامل داشته باشند.

نام شورا چيست؟

شوراي سياست‌گذاري گواهي الكترونيكي كشور. اهم وظايف اين شورا در آيين‌نامه ماده 32 قانون تجارت الکترونیکی وجود دارد.

البته در مرکز دولتی صدور گواهی الکترونیکی کشور كه ما خودمان اسمش را گذاشتيم مركز ريشه ملي، زيرساخت‌ها طراحي شده است.

بیشتر توضیح دهید؟

ببینید نگه‌داري كليدها احتياج به مكانيزم‌هاي امنيتي دارد كه مورد تاييد ارگان‌هاي ذيربط باشد و خود شوراي عالي سياست‌گذاري آن را تاييد كرده است. بعد بايد تعريف كند چگونه مراكز عالي مياني را به رسميت مي‌شناسد و بايد چه مشخصاتي داشته باشند، چون ما مركز مياني دولتي و خصوصي داريم و بايد برايشان خط مشی تعيین شود و همه اين مراحل انجام شده است و 200-300 هزار امضاي ديجيتال در اين عرصه، تولید شده است.این موضوع پيچيدگي‌هاي خودش را دارد كه تا اينجاي كار جلو رفته است ولي اشكال بر سر عدم تعامل با ساير بخش‌ها و عدم توجه به آن است.

اينجا ما در شوراي عالي سياست‌گذاري هستيم كه رياست اين شورا بر عهده وزير صنعت و معدن و تجارت است و ارگان‌هاي ذيربط همه حضور دارند. بايد به اين جايگاه توجه كنيم چون ما شوراي عالي سياست‌گذاري در صنعت يا تجارت نيستيم بلكه شوراي عالي سياست‌گذاري كشوريم و اگر اختلاف نظر كارشناسي هم وجود دارد بايد در اينجا حل شود.

البته ذيل مركز ريشه بحث ديگري به نام CAاشيا وجود دارد يعني مركز هويت‌دهي به اشيا كه روي اين موضوع هم در حال فعاليت هستيم و در آينده هم مورد توجه قرار مي‌گيرد.

موضوع جديدي است؟

البته شايد خيلي هم موضوع جديدي نباشد. زماني كه شما با رايانه خود به جايي وصل مي‌شويد كه SSLروی آن است و سبز مي‌شويد و مطمئن مي‌شويد كه به جاي درستي وصل شده‌ايد خودش CAاشيا است كه بالاخره اين حوزه ساماندهي و توجه مي‌خواهد كه در واقع در چارچوب‌هاي منطقي و درست به جلو حركت كنيم.

يا اگر شما زماني‌كه موبايل‌تان را روشن مي‌كنيد و به يك سامانه بانكداري الكترونيكي وصل مي‌شويد آن‌جا بايد CAاشيا وجود داشته باشد تا تاييد كند.

در کنار مواردي كه در حوزه ديجيتال داريم، اشيا به آرامي مهم مي‌شوند يعني چه بسا در آينده اين اشيا و ماشين‌ها هستند كه كارها را انجام مي‌دهند.

البته در كشور در اين زمينه فعاليت صورت گرفته ولي بايد به ساماندهي CAاشيا هم پرداخت.

بحث ديگري كه وجود دارد و شايد نسبت به بقيه مسائل بيشتر به آن پرداخته شده نماد اعتماد الکترونیکی است. ما در نماد بايد رويه‌هايمان را تطبيق دهيم و دسترسي‌ها براي كساني كه در حوزه كسب‌و‌كار مجازي مي‌خواهند فعاليت كنند، سهل‌تر باشد.

بيشتر تمركزمان در اين حوزه تسهيل امور با خود افرادي است كه در حوزه كسب‌وكار اينترنتي فعال هستند و سعي مي‌كنيم با آنها نشست‌هاي هم‌انديشي برگزار كنيم تا با مطالبات آنها آشنا شويم و همين‌طور ما هم دغدغه‌هايي داريم كه آنها بشنوند.

البته اين حوزه بسيار پيچيده شده است و داراي چندين متولي است؟

التبه نماد اعتماد خوشبختانه تك‌متولي است و نماد اعتماد، نمادی الكترونيكي است كه يكسري فرآيندهايي دارد كه همه سازمان‌هاي ذیربط در آن دخالت دارند و تنها ما تصميم‌گيرنده نيستيم.

در حوزه صنفي اين حوزه قصد ورود نداريد؟

موضوع صنفي بحثي جداست و نماد اعتماد بحثي فراتر از آن است. كسي كه مي‌خواهد در حوزه كسب‌و‌كار اينترنتي فعالیت کند، بنابر قانون و بنا بر توافقاتي كه با فعالان اين حوزه و پليس فتا و وزارتخانه‌هاي ذيربط و تخصصي که همه حضور دارند و بر اساس يكسري فرآیندهاي تعريف شده، نماد اعتماد را دريافت مي‌كنند. يعني در این صورت افراد يا شركت‌ها مي‌توانند در حوزه كسب‌وكار اينترنتي فعاليت كنند. با هماهنگي‌ كه با بانك مركزي صورت گرفته تنها كساني‌كه نماد اعتماد دريافت كرده‌اند، مي‌توانند سرويس درگاه پرداخت بگيرند.

و بعد از اين مراحل است كه افراد خودشان تعيين مي‌‌كنند جزو كدام صنف یا صنوف هستند. ما مي‌دانيم كه سامان‌دهي صنفي هم مهم است و آمادگي داريم به عنوان جايي كه نقطه واحد تماس با کسب و کارهای اینترنتی هستيم كمك كنيم بحث‌هاي صنفي هم پيش برود ولي جزو وظايف اصلي و مستقيم ما نيست. بر اساس شنيده‌هاي من برداشت‌های متفاوتي هم از قوانين صنفي وجود دارد ولي هر كمكي از ما بربياید در تعريف كردن اين فرآيندها انجام مي‌دهيم.چون اين موضوع جديد است بالطبع چالش‌هايي نیز وجود دارد و موضوع صنفي در اين حوزه عامل بازدارنده نيست؛ كافي است افراد نماد اعتماد را دريافت و فعاليت كنند ولي بحث‌هاي صنفي در حال شكل‌گيري است كه چندگانگي ايجاد كرده و به مرور زمان قابل حل است. ما در بحث‌هايمان هم مطرح كرديم كه هر كمكي براي شفاف شدن و جمع‌بندي اين کار لازم باشد انجام می‌دهيم اما ما در این حوزه، نقطه واحد نيستيم بلکه ما نقطه واحد در نماد اعتماد هستيم.

در مورد طرح‌های مرکز توضیح می‌دادید.

سامانه تداركات الکترونیکی دولت (ستاد) و پنجره واحد الکترونیکی تجارت فرامرزی كشور. اين دو پروژه بسيار كليدي در تجارت الكترونيكي هستند و تمام كشورهاي دنيا اين حوزه برايشان مهم است. لذا پروژه كاربردي است. در مورد پروژه ستاد یا همان پروژه سامانه تداركات دولت باید عرض کنم که در گزارش کنوانسیون مبارزه با فساد سازمان ملل متحد، سامانه تدارکات الکترونیکی دولت راهکار پیشنهادی جهت کاهش فساد در فرآیند تدارکات دستگاههای اجرایی دولت است. چون اين سامانه موجب شفافيت فضاي كسب‌وكار دولتي و اقتصاد اداري كشور است. شاید جالب باشد که بدانید در خیلی از کشورها از جمله كشورهاي اروپايي و كره، سايتی با عنوان public procurementوجود دارد. باید دقت داشت که نگاه‌هاي نظارتي، يكي از محصولات جانبي اين سامانه است و اين سامانه شفافيت، کاهش هزینه ها، ، حذف كاغذ و تمام مزایای فرآيندهای ديجيتال را با خودش مي‌آورد. شما مناقصه‌اي را تصور كنيد كه تمام فرايند آن به صورت ديجيتال انجام مي‌شود و دولت به صورت بسيار شفافي دخل‌وخرج خودش را در يك سيستم شفاف عرضه مي‌كند.

البته بانك‌مركزي اخیرا از راه‌اندازي سامانه‌اي شبیه به این خبر داده است.

اين‌ها همه مكمل هم هستند؛ بانك مركزي سامانه‌اي را برپا كرده است چون تمام حساب‌هاي دولتي و خزانه، طبق قانون بايد در بانك مركزي باشد ولي چون بانك مركزي سيستمي براي اين كار نداشت به بانك ملي محول كرده بود. ظاهرا بانك مركزي با راه‌اندازي اين سامانه طي يك بازه زماني مشخص تعريف شده باید حساب‌هاي خزانه را به بانك مركزي منتقل کند چراکه پول خزانه بايد در بانك مركزي باشد.

درباره پروژه پنجره واحد الکترونیکی تجارت فرامرزی توضيح مي‌دهيد؟

پروژه پنجره واحد الکترونیکی تجارت فرامرزی به عنوان درگاه متمركز تجارت فرامرزي جزو پروژه‌هاي جدي است كه مركز از 4 سال پيش درگير آن بوده و تمام تلاش ما اين است سال جاري به نتيجه برسيم. كار فرادستگاهي و دشواري است و 7-8 دستگاه اجرایی به صورت مستقيم و چندین دستگاه اجرایی به صورت غيرمستقيم درگير هستند.

در واقع زماني‌ كه يك بازرگان يا تاجر مي‌خواهد تجارتي را انجام دهد و درگیر فرایندهای صادرات، واردات یا ترانزیت می شود، امور خود را از طريق اين درگاه به صورت متمركز انجام داده و نياز به مراجعه به هر كدام از اين سازمان‌ها را ندارد.

اطلاق ستاد فرماندهي تجارت الكترونيكی به مرکز تجارت الکترونیکی درست است؟

واقعيتش اين است كه سوال سختي است.

در واقع اين مركز كجاي تجارت الكترونيكی ايستاده است؟ آیا می‌توان گفت که اینجا مغز تجارت‌الکترونیکی است؟

به لحاظ قانوني به عنوان مغز تجارت الكترونيكی در نظر گرفته شده‌ايم.

تصميم‌گيري‌ها هم جز وظايف‌تان است؟

حتما، چون مركز يكي از سیاست‏گذاران اصلي در حوزه تجارت الكترونيكی است و طبق قانون تعريف شده و اساسنامه، مركز مستقيماً تصميم‌گير است يا يكي از اصلي‌ترين اركان تصميم‌گير است.

چه تعداد کارمند در اين سازمان مشغول هستند؟

70-80 نفر

به نظرتان اين تعداد براي مغز تجارت الكترونيكی کافی است؟

ما ادعا نداريم كه الان در جايگاه خودمان قرار داريم بلكه بايد به آن برسيم. البته بدن تجارت الكترونيكی كشور هنوز شكل نگرفته است كه ما از مغز آن انتظار عملكرد كامل را داشته باشيم، بنابراین باید ابتدا اين پیکره شكل بگيرد.

در كارها نگاه اين بوده كه مركز بايد درگير كارهاي اجرايي شود ولي واقعيت اين است كه هر چه ما كمتر خود را درگير كارهاي اجرايي كنيم اين‌جا بحث‌هاي مغز‌افزاري شکل می‌گیرد و بهتر است اين مركز تصميمات اصلي را بگيرد، در کل قرار نیست ما خيلي بزرگ شويم.

پنجره واحد بايستي تصميم‌سازي‌ها و تصميم‌گيري‌هاي اصلي كه بر عهده دارد و فراتر از مركز است را انجام دهد و براي اين كار قرار نيست ما به طور مثال 30 نفر متخصص داشته باشيم، چند نفر متخصص حضور داشته باشند كافي است ولي بايد تيم‌ها را بشناسيم و با آنها در تعامل باشيم.

سابقه تجارت الکترونيكی بيشتر از مركز است؟

بله بدن تجارت الكترونيكی در كشور جلوتر رفته است و مركز در جايگاهي كه بايد باشد نيست و بايد اقداماتي را انجام دهيم تا به عنوان مغز اين سيستم بتواند سيگنال‌های لازم را ارایه و هماهنگي‌ها و مشورت‌هاي لازم را انجام دهد.

یعنی از تعداد کارکنان مرکز دفاع مي‌كنيد؟

ما به 200تا250 نفر نياز داريم و چارت سازماني هم 300-400 نفر را پيش‌بيني كرده و تاييدیه‌هاي لازم را هم داریم. زمانی 140-150 نفر بوده است (مستقیم- غیر مستقیم) ولی به مرور کوچک شده است.

وظايف مغزافزاري مركز از نظر من با 40-50 نفر افراد متخصص خبره انجام مي‌شود. يكسري از وظايف هم وجود دارد كه انجام آنها اجتناب‌ناپذير است و به اين واسطه اين تعداد كم است. ما در جايگاهي بايد قرار بگيريم كه طي بازه زمانی دوساله تعدادي در كار مغزافزاري و تعدادي هم در لايه اجرايي فعاليت كنند اما اگر كارهاي اجرايي را انجام ندهيم اين تعداد كافي است.

پس به این دلیل است که صداي اين مركز اينقدر نازك است؟

بخشي به خاطر تعداد است. بخشی هم به خاطر اینکه نتوانسته سهم و نقش خود را در تجارت الكترونيكی به شکل کامل ایفا کند.

در این 2 ماهی که اینجا هستید چندبار با وزير ملاقات داشتيد؟

2 يا سه بار.

چالش درون‌سازماني نداشتيد؟

نه در اين مدت 2 ماه چالش درون‌سازماني نداشتیم و اگر چالشي باشد همراه كردن لايه‌هاي اجرايي است به لحاظ اينكه تداركات خود وزارتخانه هم وجود دارد و اين‌ها از جنس عملياتي است نه استراتژيك . از جنس عملياتي هم ناراضي نيستم و همراهي‌هاي لازم انجام شده است.

وزير چقدر به موضوع تجارت الکترونیکی بها مي‌دهند؟

وزير روي تسهيل تجاري بسيار جدي است و از نظر من، ایشان به اين حوزه بسيار بها مي‌دهد.

چرا روابط عمومي نداريد؟

به دنبال اين هستيم كه به اين مورد برسيم و در اينكه نياز به آن داريم ترديدي نيست و در برنامه‌هاي خود من هم اين برنامه وجود دارد.

2 ماه سر اين كار بوديد و چالش‌ها و كمبودها ملموس شده است. مهم‌ترين چالش‌هاي مركز در اين 2 ماه از حيث بودجه‌اي، قانوني، اجرايي، ساختاري چه بوده است؟

طبيعتا تركيبي از همه اين‌ها وجود دارد. يكي از مهم‌ترين چالش‌هايی كه من در مركز حس مي‌كنم و درگير هم بوديم فرادستگاهي بودن كاركردهاي مركز است. يعني زمانی که مركز مي‌خواهد كارهايش به نتيجه برسد حوزه‌هاي كاركردش فراسازماني و چنددستگاهي است و اين اصلي‌ترين چالش است. ما مشكلات بودجه‌اي هم داريم ولي مهم‌ترين چالش ذات اين قضيه (فراسازمانی بودن است) و كار اينجا نیز همین است.وظيفه ما اين است سطح متعالي براي انجام كارها را در سطح فراسازماني جلو ببريم، قصد من ارزش‌گذاري نيست بلكه در هر سطحي بوده است بايد چندين سطح جايگاه ارتقا دهيم به لحاظ اينكه به اهداف‌مان دست يابيم.ما بايد در چالش‌هاي تعاملي درست عمل كنيم تا بتوانيم نقش مركز را ارتقا دهيم چون ما آخرين متولي هستيم.

به لحاظ بودجه‌اي هم متاسفانه موقعيت خوبي نداريم

 

 
نظر سنجی

با هفته نامه عصرارتباط چگونه آشنا شدید؟
 
پيوندها

 
آمار بازدید کنندگان
mod_vvisit_counterامروز28
mod_vvisit_counterدیروز70
mod_vvisit_counterاین هفته98
mod_vvisit_counterاین ماه1334
mod_vvisit_counterکل بازدیدها192947
 
دریافت
captcha

کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هفته نامه عصرارتباط سرپرستی آذربایجان شرقی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلا مانع است
تلفن :35554800-041     نمابر: 35554813-041
           شماره پیامک: 30008191000990


   صندوق پستی: 3667- 51385    E-mail: info@azarictnews.ir